Kunstenbiënnale EUROPALIA slaat dit jaar een nieuwe weg in, letterlijk. Van 14 oktober 2021 tot en met 15 mei 2022 focust het festival op de trein. Niet één land als vertrekpunt dus, wel de uitvinding die Europa aan elkaar ritst. Het festival viert zo onder meer de verjaardag van 175 jaar sporen tussen Brussel en Parijs, 50 jaar TGV en 25 jaar Thalys. Het resultaat: meer dan vijftig voorstellingen, expo’s en debatten in musea, stations en treinen, zowel in België als daarbuiten. Rinus Van de Velde deelt zijn Inner Travels, Lize Spit schrijft een eigen stationsroman, er is opera te horen in stations en Boris Charmatz opent de dans in het Brussel-Noord.

De trein als symbool van vooruitgang, toen en nu
De trein, en de impact die hij heeft gehad op de ontwikkeling van onze maatschappij, vormen dit jaar een manier om een breed publiek te trekken. Maar het thema dient vooral ook om jongeren een frisse blik te bieden op het verleden, heden en toekomst van de locomotief die ons continent verbindt. “Stond de trein bij zijn ontstaan symbool voor de versnelling van de samenleving en voor de industrialisering, dan staat hij vandaag eerder voor een behoefte aan vertraging, aan duurzaam leven en reizen”, zegt Dirk Vermaelen, Artistiek Directeur van EUROPALIA.

Die impact van de trein op hoe we leven, reizen en werken vormt de basis voor het programma, samen met de elementen duurzaamheid, beweging en tijd. “TRAINS & TRACKS benadert zo de trein vanuit een hedendaags, artistiek en maatschappelijk perspectief”, vervolgt Vermaelen. Die vier elementen lopen als een rode draad doorheen de artistieke programmatie, en zijn ook het onderwerp van debatten, workshops en lezingen. 2021 werd door de Europese Commissie overigens uitgeroepen tot European Year of Rail. EUROPALIA haakt gretig in op dat brandend actuele thema en laat bezoekers op verschillende manieren reflecteren over hoe we leven en ons verplaatsen.

Over een thema als beweging kan je het vandaag niet hebben zonder COVID-19 te vermelden. Het afgelopen jaar drukte een stempel op de programmatie en de praktische voorbereidingen. “Treinen en stations zijn ontmoetingsplaatsen. We hopen dan ook dat ons festival het startpunt kan zijn voor nieuwe ontmoetingen. Natuurlijk weten we dat we misschien de datum of het aantal deelnemers moeten aanpassen, maar het festival gaat sowieso door.”

Dwars door alle kunsten

Blikvanger is de openingstentoonstelling In the Tracks of Art in de KMSKB, die verkent hoe zowel angst als fascinatie voor het nieuwe stalen ros kunstenaars als Monet en Spilliaert inspireerden. Rinus Van de Velde verliest zich even verderop in BOZAR in imaginaire reizen, met als hoogtepunt de première van zijn nieuwe film. Meer hedendaagse kunst vind je langs de lijn Eupen-Oostende, waar onder anderen Laure Prouvost, Marina Pinsky en Che Go Eun aan de slag gaan op plekken waar de trein anders achteloos doorraast.

Sporen, stations en rijtuigen worden het decor van een veelkleurig spectrum aan kunstuitingen. Choreograaf Boris Charmatz geeft het startschot voor dansperformances in Brussel-Noord, Mohamed Toukabri volgt hem in een reeks performances in andere stations, Lost&Found laat zich met Casco Phil door passanten op weg naar het perron inspireren tot impromptu opera’s en zes auteurs, waaronder Lize Spit en Thomas Gunzig, lezen voor uit hun interpretatie van de stationsroman. In Brussel denken wetenschappers, beleidsmakers en jongeren dan weer een hele dag na over de rol van de trein in het openbaar vervoer. De Oriënt Express houdt halt in Brussel, schrijfster Caroline Lamarche krijgt een residentie in de trein, er is film, er is Sysmo voor de kleinsten — en dan hebben we nog maar een tipje van de sluier gelicht.

Krijg het laatste FrontView Magazine nieuws in je Facebook nieuwsoverzicht:

Meer over