Op zoek naar straatnamen voor straffe vrouwen - vanaf dinsdag 3 maart op Canvas

n de Canvas-reeks Meer vrouw op straat laat Sofie Lemaire ons kennismaken met bijzondere vrouwen uit onze recente en minder recente geschiedenis. Vrouwen wiens levensverhalen om een of andere reden tussen de plooien van de tijd verloren zijn gegaan. Zo wil Meer vrouw op straat vergeten vrouwen een gezicht geven, en hopelijk ook een eigen straat of plek in ‘hun’ stad of gemeente.

Sofie gaat op zoek naar de verhalen van die vrouwen, in archieven, in gesprekken met deskundigen of bij hun nakomelingen, in familiealbums en herinneringen die van generatie op generatie werden doorgegeven. Op die manier probeert ze hen jaren, en soms zelfs eeuwen later toch nog de erkenningte geven die ze verdienen.

Elke aflevering is een verslag van de campagne #meervrouwopstraat, die Sofie begin 2019 lanceerde in samenwerking met zeven grote steden. De reeks speelt zich dus ook elke aflevering af in een andere stad: Antwerpen, Brussel, Gent, Leuven, Oostende, Mechelen en Brugge. De laatste aflevering geeft een stand van zaken en belicht ook vrouwen uit kleinere gemeenten en steden.

“Met de campagne ‘Meer vrouw op straat’ hebben we een thema op de kaart kunnen zetten. We willen (soms vergeten) vrouwen hun verdiende eerbetoon geven. We willen tonen op hoeveel manieren vrouwen hebben bijgedragen aan onze maatschappij.”
Sofie Lemaire

Precies een jaar geleden gaf Sofie Lemaire het startschot van de campagne Meer vrouw op straat. Daarmee wilde ze meer straten, pleinen en plekken in onze steden naar vrouwen laten vernoemen.

En daar was een goede reden voor. Doorheen de geschiedenis hebben heel wat vrouwen fantastische dingen gepresteerd, bedacht en bereikt. Jammer genoeg is iemand vergeten hun namen te noteren, hun verhalen te onthouden en hen in een geschiedenisboek te zetten. En die vergetelheid toont zich ook in ons straatbeeld. Daar is gemiddeld amper 7% van alle straatnamen die verwijzen naar een persoon, naar een vrouw vernoemd. Of beter: was.

Want na de oproep van Sofie engageerden heel wat steden en gemeenten zich om iets aan dat onevenwicht te doen. En met succes: het afgelopen jaar kregen tientallen straten, pleinen, bruggen, parken en andere plekken de naam van een vrouw. De precieze resultaten worden bekendgemaakt in deze achtdelige reportagereeks.

Sofie Lemaire: “Dit project heeft me zó veel voldoening gegeven. Omdat het méér is dan een televisieprogramma. We hebben een thema op de kaart kunnen zetten. We willen (soms vergeten) vrouwen hun verdiende eerbetoon geven. We willen tonen op hoeveel manieren vrouwen hebben bijgedragen aan onze maatschappij, ook al hadden ze niet altijd dat spreekwoordelijke ‘zitje aan de tafel’. Het gebeurt nu al geregeld dat ik langs een plein, in een straat of over een brug rijd, die wij in deze campagne met een vrouwennaam konden bekronen, en dat vervult me steeds weer met een geweldige trots. En dankzij de massale hoeveelheid voorstellen van het publiek, wordt dat lijstje nog elke dag langer.”

Op zoek naar straffe vrouwen

In acht afleveringen geeft Sofie een overzicht van het afgelopen jaar, sinds de start van de campagne tot nu. Het is een verslag van haar zoektocht naar bijzondere vrouwen in de zeven grote steden die zich achter het project schaarden. Ze zocht info bij elkaar in archieven, bij kenners en familieleden. Ook het grote publiek kon een heel jaar lang namen van vrouwen aan dat lijstje toevoegen, met verhalen die tot de verbeelding spreken, prestaties die onbetwistbaar straf zijn, een oeuvre of een erfenis die moet gekoesterd worden.

Met al die verhalen gingen de programmamakers aan de slag. Ze stelden een eregalerij samen van indrukwekkende vrouwen uit de meest uiteenlopende sectoren. Het resultaat is een reportagemagazine, waarin Sofie Lemaire de levensverhalen van enkele van die lang vergeten vrouwen reconstrueert. Het tv-programma en de campagne zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden, en dienen hetzelfde doel. Die bijzondere vrouwen de erkenning geven die ze verdienen: een plekje in ons collectief geheugen, en op straat.

In zeven grote steden en daarbuiten

Voor de tv-reeks richtte Sofie haar pijlen op zeven grote steden: Antwerpen, Brussel, Gent, Leuven, Oostende, Mechelen en Brugge. Elke aflevering situeert zich in een andere stad, en portretteert de vrouwen die het verdienen om precies daar een eigen plek in het straatbeeld te krijgen. Omdat ze er geboren zijn, gewerkt of geleefd hebben. Of omdat ze precies daar van ontegensprekelijk belang zijn geweest. Om hun verhalen te reconstrueren, en om hen letterlijk een naam en een gezicht te geven, praat Sofie met historici, experts en nakomelingen.

Tv-icoon Paula Semer duikt regelmatig het VRT-archief in; tv-icoon-in-wording Joris Hessels zoekt levende legendes op; en heel wat bekende ambassadeurs nemen het op voor een vrouw waar ze op de een of andere manier een persoonlijke band mee hebben. Zo draagt Jeroen Meus een speciale aflevering van zijn Dagelijkse kost op aan Jeanne Cardijn, de vrouw die aan de basis lag van de Vlaamse kookbijbel ‘Ons Kookboek’. Thomas Vanderveken neemt het op voor Marie Moke, ontegensprekelijk de beste pianiste die ons land ooit heeft gekend. Wim Helsen verdiept zich in een ietwat aparte aflevering van Winteruurin het leven van schrijfster Alice Nahon, en Sporza-journalist Maarten Vangramberen laat ons kennismaken met meervoudig wereldkampioene wielrennen Elvire De Bruyn.

Maar niet alleen de grote steden komen aan bod. In de laatste aflevering belicht Sofie vrouwen die belangwekkende dingen deden in de rest van Vlaanderen en België. Als sluitstuk van de campagne worden de definitieve resultaten bekend, en komen we exact te weten of de inspanningen van steden, gemeenten en enthousiastelingen over het hele land geleid hebben tot veel of heel veel meer vrouw op straat


De afleveringen

De eerste vier afleveringen gaan over Antwerpen, Brussel, Oostende en Mechelen. De precieze volgorde van de andere afleveringen ligt nog niet vast. Die wordt later bekendgemaakt.

Aflevering 1: Meer vrouw op straat in Antwerpen
Dinsdag 3 maart

Antwerpen is de stad van Pieter Paul Rubens. Maar ook de stad van diens tijdgenote en vrouwelijke evenknie Clara Peeters. Paula Semer illustreert de rijke carrière van zangeres La Esterella. Joris Hessels overloopt samen met Paula Marckx haar negen levens, van mannequin over piloot tot bewust ongehuwde moeder met impact. Verder een eerbetoon aan actrice Dora Van der Groen, choreografe Jeanne Brabants, modeontwerpster Ann Salens, Oscar-winnares Nicole Van Goethem en een metershoge muurschildering ter ere van de Joodse verzetsheldin Mala Zimetbaum.

Aflevering 2: Meer vrouw op straat in Brussel
Dinsdag 10 maart

Politiek, cultuur, kunst, activisme: onze hoofdstad Brussel is altijd al de plek geweest waar revolutionaire ideeën voedingsbodem vonden. Het is de stad van cineaste Chantal Akerman, zangeres Soeur Sourire, concertpianiste Marie Moke en activiste Suzan Daniel. Het verhaal van Elvire / Willy De Bruyn is even triest als heroïsch. En Brussel was ook de thuisbasis van één van onze meest illustere verzetsstrijdsters: Andrée “Dede” De Jongh leidde als jonge twintiger de Komeetlijn, een belangrijke ontsnappingsroute voor geallieerde piloten.

Aflevering 3: Meer vrouw op straat in Oostende
Dinsdag 17 maart

Oostende en haar visserij. Ogenschijnlijk een mannenwereld, maar enkele bijzondere vrouwen speelden er doorheen de geschiedenis een niet te onderschatten rol. Vokszangeressen Lucy Loes en Lucy Monti wisten de Oostendse sfeer perfect te vatten in hun vissersliederen. Een stad van avonturiers ook: Ontdekkingsreizigster en schrijfster Alexandra David Néel koos Oostende niet voor niets als vertrekpunt voor haar omzwervingen. En in de visserij heeft de illustere Liliane Saudemont een cruciale rol gespeeld voor vrouwen aan boord.

Aflevering 4: Meer vrouw op straat in Mechelen
Dinsdag 24 maart

Mechelen is een beiaardstad, het hoeft dus niet te verbazen dat de allereerste vrouwelijke beiaardier ter wereld ook een Mechelse was: Adèle Colson. De meest succesvolle dichteres van Vlaanderen, Alice Nahon, woonde en werkte een tijd vanuit Mechelen. Wim Helsen wijdt er een speciale aflevering van Winteruur aan. Er zijn de verhalen van de heksenverbrandingen tijdens de Middeleeuwen; én er is de Joodse kunstenares Irene Spicker, die dankzij haar schilderstalent de oorlog wist te overleven in de Mechelese Dossinkazerne.

Krijg het laatste FrontView Magazine nieuws in je Facebook nieuwsoverzicht: